Nhân lực: Bài toán đau đầu của ngành than

Thời gian gần đây, dư luận liên tục được nghe “điệp khúc khó khăn” của công nhân vùng mỏ như: Thu nhập giảm dần, làm việc ngày càng chui sâu dưới lòng đất với khí độc bủa vây… nên hàng ngàn công nhân, thợ mỏ ở Quảng Ninh ùn ùn bỏ nghề.

Việc này đẩy các Công ty khai thác than của Tâp đoàn Than – Khoáng sản Việt Nam (TKV) đứng trước nguy cơ thiếu thợ lò trầm trọng.

Các công nhân khai thác than tại mỏ Vàng Danh, tỉnh Quảng Ninh
Các công nhân khai thác than tại mỏ Vàng Danh, tỉnh Quảng Ninh

Công đoàn Than – Khoáng sản Việt Nam thống kê năm 2016, số thợ lò bỏ việc là 1.121 người. Chỉ tính 6 tháng đầu năm 2017, đã có 1.136 thợ lò bỏ việc, chưa kể hàng trăm thợ cơ điện hầm lò nộp đơn xin nghỉ. Thậm chí, con số thực có thể còn lớn hơn bởi có những Công ty thuộc TKV mỗi năm có tới hàng trăm thợ lò bỏ việc, trong khi TKV có khoảng 17 Công ty khai thác hầm lò tại Quảng Ninh.

Công bằng mà nói, nghề nào cũng có những khi thăng lúc trầm.  Nghề nào cũng có sự vất vả của nó nhưng cũng có vinh quang. Thợ mỏ cũng có giai đoạn nhiều người muốn vào làm không được. Chỉ cách đây chưa đến chục năm, phải rất vất vả, chật vật lắm mới có thể thành thợ mỏ, công nhân mỏ.

Nói vậy, bởi công nhân ngành than nói chung tuy làm việc trong môi trường độc hại cao, nguy hiểm hơn, nhưng bù lại thời gian làm việc ít hơn, lương cao gấp hai, ba lần. Lại được chăm lo tốt đời sống cả vật chất  lẫn tinh thần, được nộp bảo hiểm xã hội, về nghỉ chế độ có lương hưu.

Thế nhưng, giờ đây TKV phải cử “quân” đi khắp nơi để tìm kiếm, mời chào thanh niên đi làm thợ lò với cơ chế đặc biệt, nhưng quân số thợ lò cứ “rụng” dần. Có thời điểm, số tuyển vào và số bỏ việc ngang bằng nhau.

Có thể, nhiều người vẫn cứ nghĩ thu nhập người thợ lò 10triệu/tháng là cao, nhiều so với mặt bằng chung của công nhân. Khi chúng ta tìm hiểu sâu về ngành này sẽ phải suy nghĩ lại và đặt câu hỏi: Mức lương như thế có đáng với công sức của họ bỏ ra không?

Thực tế cho thấy, không gian làm việc của “họ” là đường hầm đen hun hút, dài hàng cây số. Càng vào sâu, ôxy càng ít, khí độc càng nhiều. Trước khi đưa công nhân vào, thợ kỹ thuật đã phải hút hết khí mê tan trong hầm ra. Đã có nhiều vụ nổ sập hầm chôn vùi các công nhân chỉ vì ai đó sơ xuất để sót khí mê tan hoặc khí độc bất ngờ bục ra từ một vỉa quặng. Thuốc lá, điện thoại di động là những thứ cấm kỵ..v..v.

Một người có thâm niên 13 năm trực tiếp làm công nhân đào lò đã chia sẻ: “Hơn ai hết, tôi thấu hiểu được sự hy sinh, mất mát, vất vả cực nhọc của người “ăn dương gian, làm âm phủ”. Không có nghề nào lại đổ nhiều mồ hôi, sức lực, thậm chí có thể đổi cả tính mạng như nghề này. Mỗi lần vào ca như đi đánh giặc. Giặc ở đây có thể ví như những tai họa, sự lơ là, mất cảnh giác về kỷ luật an toàn…”

Cũng chính từ thực tế đó, dẫn đến việc tuyển sinh đào tạo thợ lò, thợ mỏ càng gian nan bội phần. Ông Vũ Văn Thịnh – Giám đốc Trung tâm tuyển sinh và giới thiệu việc làm (Trường Cao đẳng nghề than TKV, đơn vị chủ lực tuyển sinh và đào tạo thợ lò cho TKV) nói với truyền thông rằng: “Kế hoạch năm 2017 phải tuyển 3.800 thợ lò, nhưng đến nay mới tuyển được 1.800. Giỏi lắm thì cả năm nay tuyển được 2.000 học viên, nghĩa là vẫn thiếu 1.800 thợ lò cho các Công ty của TKV, trong khi đó chưa chắc đã giữ được đủ quân số trên cho tới khi tốt nghiệp”.

Trong khi, theo kế hoạch được Chính phủ giao, đến năm 2020, ngành than phải đạt sản lượng 42 triệu tấn than thương phẩm/năm. Và để có đủ lực lượng làm ra sản lượng trên, mỗi năm ngành than cần bổ sung từ 7.000 – 9.000 thợ lò, thợ cơ điện hầm lò.

Với việc công nhân, thợ vùng Mỏ đua nhau bỏ việc đã đẩy các nhà chức trách ngành than phải tìm cách giải “bài toán” khó, đau đầu: Nhân lực đâu để đảm bảo sản xuất, đảm bảo đúng kế hoạch?

Có lẽ, câu hát  “thợ mỏ vào ca cũng là chiến sĩ, trung đoàn năm xưa nay đã thành sư đoàn” trong bài “Tình ca người thợ mỏ” của Nhạc sĩ Hoàng Vân lúc này cần phải được hát vang hơn bao giờ hết. Hát lên để chia sẻ sự gian lao, vất vả với những người thợ mỏ thầm lặng, anh hùng. Những con người ngày đêm vất vả để cho chúng ta có điện thắp sáng, có điện sản xuất…

Sông Hàn-LM